Station Lelylaan is al decennia één van de laagst gewaardeerde treinstations in Nederland en geldt het als een sociaal onveilig aandachtgebied. Reizigers kunnen zich slecht oriënteren, de wacht- en transferkwaliteiten zijn beneden peil en de fietsparkeervoorzieningen zijn niet op orde. Daarnaast voldoet de capaciteit van de tramperrons niet aan de toekomstige reizigersstromen en is de openbare ruimte sleets. De gemeente Amsterdam is al jaren bezig met het vergroenen van de spoorzone, en het nieuwe ‘Spoorpark’ wordt verlengd tot aan Station Lelylaan (Spoorpark Zuid).

Station Lelylaan is al meer dan 20 jaar één van de laagst gewaardeerde treinstations in Nederland

In opdracht van ProRail ontwikkelde Ziegler|Branderhorst een Kader Ruimtelijke Kwaliteit (KRK) voor Station Lelylaan. Het document omschrijft verschillende ruimtelijke ingrepen in het stationsgebied die samenhangend uitgevoerd zullen gaan worden. De ontwikkeling van een duurzaam en toekomstbestendig multimodaal knooppunt was randvoorwaarde. Tal van investeringen in duurzame ruimtelijke oplossingen zijn in het KRK uitgewerkt; van de aansluiting op het Spoorpark West tot circulair hergebruik van de bestaande spantconstructies van het station. Aspecten van de cultuurhistorische analyse van het station (Crimson) zijn vertaald in eigentijdse thema’s voor de beeldkwaliteit. Door vanuit bestaande kwaliteiten voort te bouwen kan het stationsgebied vanzelfsprekend gaan aansluiten op de omgeving en integraal transformeren naar een gemengd stedelijk woon-, werk- en verblijfsmilieu.

Het huidige Station Lelylaan is door de jaren heen een optelsom geworden van noodzakelijke ruimtelijke ingrepen, met weinig aandacht voor een integrale stationsinrichting. Dit heeft geleid tot een gebied waarin het lastig oriënteren en navigeren is, terwijl de oorspronkelijke opzet en architectuur veel kwaliteiten kent waarop voortgebouwd kan worden.  De ontwerpopgave voor de nabije toekomst ligt in het realiseren van een ruimtelijk overzichtelijke en heldere stationsomgeving waarin de reizigersbeleving centraal staat.

De ritmiek van de viaductconstructies

Het karakter van Station Lelylaan wordt mede bepaald door de kenmerkende viaductconstructies: de ritmiek van portalen en kolommen. Het treinviaduct wordt gedragen door specifieke portalen met vier poten: de ‘olifantenpoten’. Het metroviaduct door forse ronde kolommen met halfronde kapitelen. De ambitie voor het nieuwe stationsgebied is dat de viaductconstructies goed zichtbaar blijven en bijdragen aan de oriëntatie, sociale veiligheid en ruimtelijke beleving van het station. Zowel de gebouwde onderdelen, openbare ruimte en inrichtingselementen zijn hier goed op afgestemd, zodat het kenmerkende ritme leesbaar blijft.

Het Plintgebouw is een markant, alzijdig gebouw dat aan alle zijden van het viaduct oprijst

Plintgebouw

Het nieuwe Plintgebouw is een markant gebouw dat opvalt tussen de omliggende (hoogbouw)ontwikkelingen. Het alzijdige volume steekt aan beide zijden van het viaduct uit, waardoor er aan zowel de west als oostzijde een nieuw gezicht ontstaat. In het nieuwe Plintgebouw bevindt zich de stationshal met bijbehorend programma. Aan de zuidzijde van het Plintgebouw wordt een hoogwaardige interne fietsenstalling gesitueerd.

De architectuur kenmerkt zich door een verticaal geritmeerde gevel, waarbinnen verschillende invullingen mogelijk zijn. Het verticale ritme contrasteert met de horizontale lijnen van het viaduct. Door de doorlopende gevel wordt het volume leesbaar als één compact, maar alzijdig geheel.

Middeneiland

Het Middeneiland vormt een belangrijk en druk transfergebied tussen tram en trein/metro. Door de nieuwe tramkeerlus ontstaat er tussen de tramperrons en onder de viaducten een groot reisdomein voor trein en metro. De ambitie is om dit gebied qua te verbeteren. Een nieuw plafond boven het reisdomein zorgt voor comfort en herkenbaarheid en draagt bij aan de sociale controle, akoestiek, verlichting en oriëntatie

Noordzijde

In het noordelijke gedeelte van het stationsgebied wordt de onbewaakte fietsenstalling en K&R op een logische manier ingepast. De oorspronkelijke watergang wordt naar het noorden opgeschoven. Hierdoor komt het in lijn te liggen met de watergang aan de westzijde en wordt het monument ‘De Sloterhof’ met haar markante trappartij beter zichtbaar.  Aan de oost- en westzijde worden twee herkenbare bruggen toegevoegd die aansluiten op de verbindingen met het Middeneiland. De bruggen corresponderen met de beeldtaal van de familie van (infra-) kunstwerken binnen het AUP.